Cấy tế bào gốc là gì? Quy trình và chi phí cấy ghép

Cấy tế bào gốc là gì?

Cấy tế bào gốc là thủ thuật đưa tế bào gốc lấy từ tủy xương, máu ngoại vi hoặc máu cuống rốn vào cơ thể người bệnh, giúp phục hồi khả năng tạo máu sau khi tủy xương bị tổn thương do bệnh hoặc do hóa trị liều cao.[1][2]

Đây là ứng dụng y khoa đã được chứng minh, khác hoàn toàn với các dịch vụ "cấy tế bào gốc" cho da mặt hay làm đẹp, vốn phần lớn chưa được cấp phép tại Việt Nam. Nếu bạn nhầm lẫn giữa hai chủ đề, hãy đọc kỹ phần giới thiệu ở đầu bài trước khi tiếp tục.

Có mấy loại cấy ghép tế bào gốc?

Ghép tế bào gốc tạo máu có 2 loại chính, khác nhau ở nguồn gốc tế bào gốc được sử dụng.

Việc chọn loại ghép nào phụ thuộc vào loại bệnh, mức độ phù hợp HLA và thể trạng người bệnh, do bác sĩ chuyên khoa huyết học quyết định.[1]

Cách cấy tế bào gốc diễn ra thế nào?

Quy trình cấy ghép tế bào gốc thường gồm 4 bước chính, kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tùy tình trạng người bệnh.

1. Đánh giá sức khỏe trước ghép: Bác sĩ kiểm tra chức năng tim, phổi, thận, gan để bảo đảm cơ thể đủ khả năng chịu đựng quá trình điều trị.
2. Thu thập và lưu trữ tế bào gốc: Tế bào gốc được lấy từ tủy xương, máu ngoại vi hoặc máu cuống rốn, sau đó đông lạnh bảo quản.
3. Điều kiện hóa: Hóa trị hoặc xạ trị liều cao nhằm tiêu diệt tế bào bệnh và tạo chỗ cho tế bào ghép.
4. Truyền tế bào gốc và theo dõi: Tế bào gốc được rã đông, truyền qua đường tĩnh mạch, sau đó bác sĩ theo dõi quá trình mọc mảnh ghép và xử trí biến chứng nếu có.

Không phải người bệnh nào cũng trải qua đúng 4 bước này theo cùng một trình tự thời gian. Bác sĩ điều trị sẽ điều chỉnh phác đồ theo loại bệnh và thể trạng cụ thể.

Ghép tế bào gốc có nguy hiểm không?

Có, đây là thủ thuật xâm lấn với một số biến chứng có thể nghiêm trọng, nhưng được theo dõi và kiểm soát chặt chẽ tại cơ sở chuyên khoa huyết học.

Biến chứng nghiêm trọng nhất là bệnh mảnh ghép chống ký chủ (GvHD), xảy ra ở 30-70% người nhận ghép từ người hiến, biểu hiện qua da (phát ban, ngứa), tiêu hóa (buồn nôn, tiêu chảy) và gan (vàng da).[2]

Ngoài GvHD, người bệnh có thể gặp các biến chứng khác:

• Thải ghép: cơ thể từ chối tế bào gốc từ người hiến, cần can thiệp y tế kịp thời.
• Chảy máu và nhiễm trùng, đặc biệt trong giai đoạn đầu sau ghép khi hệ miễn dịch còn yếu.
• Viêm phổi kẽ, tổn thương gan.
• Mệt mỏi, buồn nôn, rối loạn vị giác, thường kéo dài vài tuần đến vài tháng.[2]
• GvHD được điều trị bằng corticosteroid và các thuốc ức chế miễn dịch khác, tùy mức độ nặng nhẹ.[2]

Lo lắng về nguy cơ biến chứng cho tình trạng cụ thể của mình? Bạn có thể đặt tư vấn miễn phí với bác sĩ chuyên khoa qua video call trên Medpro để được giải đáp trước khi quyết định.

Ghép tế bào gốc sống được bao lâu?

Không có một con số chung cho mọi trường hợp. Tỷ lệ sống sau ghép tế bào gốc phụ thuộc rất nhiều vào loại bệnh, thể trạng và mức độ đáp ứng điều trị của từng người.

Số liệu thực tế đáng tin cậy nhất hiện có tại Việt Nam: theo BS CKII Võ Thị Thanh Bình, Trưởng khoa Ghép tế bào gốc, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, bệnh nhân suy tủy xương được ghép tế bào gốc tại viện đạt tỷ lệ sống thêm toàn bộ 5 năm là 84,8%, tỷ lệ sống thêm không bệnh 5 năm là 91%.[3] Để so sánh, nếu không ghép tế bào gốc, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 25% trong 4 tháng đầu và 50% trong vòng 1 năm.[3]

Các yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng sống bao gồm:[1]

• Loại bệnh (ác tính hay lành tính) và giai đoạn bệnh.
• Thể trạng sức khỏe tổng quát trước ghép.
• Mức độ đáp ứng với điều kiện hóa và tế bào ghép.
• Khả năng kiểm soát nhiễm trùng và biến chứng sau ghép.
• Tuân thủ theo dõi, chăm sóc sau ghép theo hướng dẫn bác sĩ.

Một số tài liệu ước tính người sống qua mốc 5 năm không tái phát có thể sống thêm nhiều năm nữa, nhưng con số cụ thể chưa có nghiên cứu gốc rõ ràng đi kèm, nên bạn cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để có tiên lượng chính xác cho trường hợp của mình thay vì dựa vào số liệu chung.

Chi phí ghép tế bào gốc khoảng bao nhiêu?

Chi phí cấy (ghép) tế bào gốc tại Việt Nam dao động từ 100 triệu đến hơn 1,2 tỷ đồng, tùy thuộc vào phương pháp, nguồn tế bào gốc và cơ sở y tế thực hiện. Bảo hiểm y tế có thể hỗ trợ một phần chi phí tại cơ sở công lập.

• Ghép tế bào gốc tự thân (dùng tế bào của chính người bệnh): Khoảng 100 – 200 triệu đồng.
• Ghép tế bào gốc đồng loài cùng huyết thống (có hòa hợp HLA): Khoảng 400 – 600 triệu đồng.
• Ghép tế bào gốc từ máu dây rốn cộng đồng: Khoảng 600 – 800 triệu đồng.
• Ghép tế bào gốc nửa hòa hợp (haplotype): Khoảng 600 – 700 triệu đồng.
• Ghép kết hợp nửa hòa hợp và máu dây rốn cộng đồng: Khoảng 1 – 1,2 tỷ đồng

Mức chi phí cụ thể còn tùy loại bệnh, phác đồ điều trị và cơ sở thực hiện. Để xem bảng chi phí chi tiết theo từng loại ghép và trường hợp CAR-T, bạn có thể tham khảo bài Điều trị ung thư bằng tế bào gốc: Hiệu quả thật ở đâu?.

Nên làm gì trước khi quyết định cấy ghép tế bào gốc?

Vì hiệu quả và rủi ro phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng cụ thể của từng người, bạn nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa huyết học trước khi quyết định, thay vì chỉ dựa vào thông tin tham khảo.

Một số câu hỏi nên đặt ra cho bác sĩ:

• Loại ghép nào (tự thân hay đồng loài) phù hợp với bệnh của tôi?
• Nguy cơ GvHD của tôi ở mức nào, dựa trên mức độ phù hợp HLA với người hiến?
• Tôi cần chuẩn bị gì trước khi nhập viện điều trị?

Nếu cần tìm cơ sở y tế, Bệnh viện Truyền máu Huyết học TP.HCM trên Medpro là đơn vị đã thực hiện ca ghép tế bào gốc tạo máu đầu tiên tại Việt Nam năm 1995, hiện vẫn là tuyến cuối chỉ đạo chuyên môn huyết học cho các tỉnh phía Nam.

Cấy tế bào gốc, cụ thể là ghép tế bào gốc tạo máu, là thủ thuật y khoa hợp pháp với rủi ro và tiên lượng sống khác nhau rất nhiều tùy loại bệnh. Thay vì tự suy đoán dựa trên số liệu chung, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa huyết học về tình trạng cụ thể của bạn hoặc người thân trước khi quyết định.

Bạn có thể chủ động đặt lịch tư vấn chuyên khoa Huyết học tại Medpro.vn, tải ứng dụng Medpro trên điện thoại, hoặc gọi tổng đài 1900 2115 để được hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp về cấy tế bào gốc?

Cấy tế bào gốc là gì?

Là thủ thuật đưa tế bào gốc tạo máu vào cơ thể để phục hồi khả năng tạo máu, dùng điều trị ung thư máu và một số bệnh huyết học khác, đã triển khai tại Việt Nam từ năm 1995.[1][2]

Ghép tế bào gốc có nguy hiểm không?

Có, biến chứng nghiêm trọng nhất là bệnh mảnh ghép chống ký chủ (GvHD), xảy ra ở 30-70% người ghép từ người hiến, nhưng được theo dõi và kiểm soát chặt chẽ tại cơ sở chuyên khoa.[2]

Ghép tế bào gốc sống được bao lâu?

Tùy bệnh, không có một con số chung. Bệnh nhân suy tủy xương ghép tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương đạt tỷ lệ sống thêm 5 năm 84,8%.[3]

Chi phí ghép tế bào gốc là bao nhiêu?

Khoảng 100-200 triệu đồng cho ghép tự thân, 400-600 triệu đồng cho ghép đồng loài, xem bảng chi tiết tại bài về điều trị ung thư bằng tế bào gốc.

Ghép tế bào gốc có phải nằm viện lâu không?

Có, vì cần theo dõi sát trong giai đoạn điều kiện hóa và sau truyền tế bào gốc, thời gian nằm viện cụ thể tùy phác đồ và tốc độ mọc mảnh ghép của từng người, bác sĩ điều trị sẽ thông báo trước khi nhập viện..