Bệnh gan nên kiêng gì? Lưu ý khi dùng thuốc cho người xơ gan

Người mắc bệnh gan như viêm gan do virus, vi khuẩn, rượu, xơ gan,... thường bị suy giảm chức năng gan tùy theo mức độ bệnh. Đối với người bệnh gan, việc sử dụng thuốc cần hết sức thận trọng vì đa số các loại thuốc đều chuyển hóa tại gan và thải qua mật cũng như thận sau đó. Đồng thời, dinh dưỡng cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chế độ ăn của người bệnh gan. Vậy bệnh gan nên kiêng gì? Đâu là các lưu ý cho người xơ gan để hỗ trợ điều trị và kiểm soát bệnh hiệu quả?

Mối tương quan giữa Dinh dưỡng - Gan - Thuốc

Vai trò của chế độ dinh dưỡng với người bệnh gan

Là một cơ quan quan trọng, gan giúp cơ thể tổng hợp các chất cần thiết từ dinh dưỡng và loại bỏ các chất không cần thiết qua chuyển hóa. Khi đó, gan tạo và lưu trữ dịch mật để hấp thu chất béo, lưu trữ glycogen để làm nguồn năng lượng dự trữ, và tạo các yếu tố đông máu.

Mặc dù gan có khả năng tự phục hồi, các tổn thương như viêm gan do rượu, virus, thuốc, xơ gan... nhưng về lâu dài sẽ làm giảm chức năng gan. Trong bối cảnh này, chế độ ăn uống phù hợp giúp giảm gánh nặng cho gan và hỗ trợ phục hồi.

Mỗi bệnh lý gan sẽ có chế độ dinh dưỡng khác nhau, cần được tư vấn bởi bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng. Người bệnh gan thường cảm thấy chán ăn, ăn uống kém hoặc không ngon miệng dẫn đến suy dinh dưỡng. Do đó, việc lựa chọn thực phẩm phù hợp giúp giảm nguy cơ suy dinh dưỡng, nâng cao sức khỏe cho người bệnh gan.

Gan có nhiều chức năng quan trọng với cơ thể. Nguồn: Bệnh viện Hồng Ngọc

Tác động của thuốc đến người bệnh gan

Như đã đề cập ở trên, người bệnh gan cần thận trọng khi dùng thuốc, vì gan chịu trách nhiệm chuyển hóa hầu hết các loại thuốc, dễ bị tổn thương và ảnh hưởng đến quá trình hồi phục. Người bị yếu gan cần đặc biệt thận trọng với các loại thuốc có khả năng gây hại cho gan.

Hiện nay, nhiều loại thuốc yêu cầu kiểm tra chức năng gan trước và trong quá trình sử dụng. Các kiểm tra này có thể bao gồm định lượng các men gan (transaminase, ASAT, ALAT) và theo dõi các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, sốt, vàng da, vàng mắt,... Các xét nghiệm này thường được thực hiện trong 4 tuần đầu khi bắt đầu dùng thuốc. Sau đó, các bệnh nhân cao tuổi, người cần sử dụng thuốc liều cao, lâu dài, hoặc có rối loạn chức năng gan cần làm kiểm tra định kỳ từ 3 đến 6 tháng.

Bệnh gan gây khó khăn trong việc sử dụng thuốc điều trị vì những lý do sau:

• Gan suy yếu: Khả năng chuyển hóa thuốc kém, dễ dẫn đến tích tụ thuốc trong cơ thể, gây ngộ độc.
• Giảm sản xuất albumin ở người bệnh gan nặng: Khả năng gắn kết protein của thuốc giảm, tăng nguy cơ nhiễm độc thuốc liên kết protein như phenytoin, prednisolon.
• Rối loạn đông máu: Nguy cơ chảy máu cao hơn khi dùng thuốc chống đông máu (như warfarin) do giảm tổng hợp yếu tố đông máu.
• Ứ mật: Suy giảm bài tiết mật khiến thuốc ứ đọng, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Do đó, việc sử dụng thuốc cho người bệnh gan cần được thực hiện cẩn trọng và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo an toàn cũng như nâng cao hiệu quả điều trị.

Người bệnh gan có nguy cơ tích tụ thuốc, dễ gây ngộ độc. Nguồn: Báo Sức khỏe & Đời sống

Chế độ ăn cho bệnh nhân xơ gan

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị và cải thiện sức khỏe cho người bệnh xơ gan. Việc xây dựng chế độ ăn uống khoa học sẽ giúp giảm bớt các triệu chứng bệnh, tăng hiệu quả sử dụng thuốc, đồng thời thúc đẩy quá trình phục hồi chức năng gan.

Người bệnh gan và gia đình hiện nay rất lưu tâm đến việc điều chỉnh cũng như cân bằng chế độ dinh dưỡng. Trong đó, các câu hỏi được đặt ra nhiều nhất là bệnh gan nên kiêng ăn gì? Người bệnh viêm gan B có uống cà phê được không?

Thực phẩm nên ăn

• Cà phê: Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng cà phê với liều lượng thích hợp hàng ngày có thể giúp giảm nguy cơ ung thư, bao gồm cả biểu mô tế bào gan.
• Trà xanh: Giúp phòng ngừa và điều trị gan ở mức độ nhất định vì nó giúp điều hòa chuyển hóa lipid, giảm sự tích tụ mỡ trong gan và chứa chất chống oxy hóa, góp phần bảo vệ các tế bào thay đổi thành tế bào ác tính (tế bào ung thư).
• Rau xanh và trái cây: Nguồn cung cấp dồi dào vitamin, khoáng chất và chất xơ, giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ chức năng gan và thanh lọc cơ thể. Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh gan nên ưu tiên các loại rau lá xanh như rau bina, cải xoăn, súp lơ xanh, bông cải xanh và thực phẩm giàu vitamin C như ổi, cà rốt, cà chua, cam, quýt, bưởi, dâu tây, việt quất,...
• Cá béo: Các axit béo omega-3 trong cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá trích,... có lợi cho sức khỏe tim mạch và gan, giúp giảm viêm cũng như cải thiện chức năng gan.
• Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám,... cung cấp chất xơ, vitamin B và các khoáng chất thiết yếu cho cơ thể. Nhờ đó, chúng giúp hỗ trợ tiêu hóa, ổn định đường huyết và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
• Đậu nành: Với nguồn protein thực vật dồi dào, đậu nành giúp giảm cholesterol và triglyceride trong máu. Đồng thời, nó cũng hỗ trợ chức năng gan và bảo vệ gan khỏi tổn thương. Người bệnh gan nên sử dụng các sản phẩm từ đậu nành như đậu hũ, sữa đậu nành,...
• Các loại hạt: Hạnh nhân, hạt chia, óc chó, hạt lanh,... chứa nhiều chất béo không bão hòa đơn, vitamin E, magie và chất chống oxy hóa. Các chất này giúp bảo vệ gan khỏi tác hại của gốc tự do, giảm viêm và cải thiện chức năng gan.
• Dầu olive: Với axit béo không bão hòa đơn, dầu olive có lợi cho sức khỏe tim mạch và gan, giúp giảm viêm và cải thiện chức năng gan. Gia đình nên sử dụng dầu olive để chế biến thức ăn cho người bệnh gan.
• Nước lọc: Giúp thanh lọc cơ thể, loại bỏ độc tố và hỗ trợ chức năng gan. Mỗi người, kể cả người bệnh gan được khuyến cáo nên uống đủ 2 lít nước mỗi ngày.

Người bệnh gan nên ăn rau xanh, hạt và cá béo. Nguồn: Bệnh viện Ung bướu Hà Nội

Thực phẩm nên kiêng

• Rượu bia: Gây tổn thương gan nghiêm trọng và làm chậm quá trình phục hồi.
• Thực phẩm nhiều dầu mỡ: Khó tiêu hóa, làm tăng gánh nặng cho gan và có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ.
• Thực phẩm chế biến sẵn: Chứa nhiều muối, chất béo bão hòa và chất bảo quản, không tốt cho sức khỏe gan.
• Thực phẩm nhiều đường: Gây tăng cân, béo phì và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường, ảnh hưởng đến chức năng gan.
• Thực phẩm cay nóng, nhiều gia vị: Gây kích ứng dạ dày, ảnh hưởng đến tiêu hóa và có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh gan.
• Nội tạng động vật: Chứa nhiều cholesterol khiến mức độ gan nhiễm mỡ trầm trọng và khó kiểm soát hơn.

Lưu ý rằng đây chỉ là thông tin tham khảo, người bị bệnh gan nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để có chế độ dinh dưỡng phù hợp.

Người bệnh gan nên kiêng rượu bia, thực phẩm dầu mỡ và nội tạng động vật. Nguồn: TTYT Quảng Yên

Lưu ý khi sử dụng thuốc cho người viêm gan

Tại buổi Huấn luyện chuyên môn về sử dụng thuốc cho người suy giảm chức năng gan của Bệnh viện Quân y 7A, Dược sĩ Phạm Thị Phi Yến đã cung cấp thông tin về các loại thuốc cần thận trọng và chống chỉ định cho người bệnh gan, suy gan nặng. Dưới đây là một số thông tin tham khảo:

• Với thuốc chống hen, Aminophylin (Diaphyllin Venosum 240mg) nên thận trọng với người bệnh gan tiến triển và Theophylin (Theophylin 100mg) nên thận trọng với người xơ gan.
• Với thuốc chữa tiểu đường, Gliclazid (Glycinorm 80mg, Gliclada 60mg) nên thận trọng với người suy gan, chống chỉ định với người suy gan nặng. Trong khi đó, Metformin (Metformin STELLA 1000mg) lại chống chỉ định với người suy gan.
• Với thuốc hạ sốt cho người viêm gan, giảm đau có chứa hoạt chất Paracetamol:
  • Thuốc Clopidmeyer 300mg+380mg nên thận trọng khi sử dụng cho người suy gan, chống chỉ định cho người suy gan nặng;
  • Thuốc Newcilotal Tablet 325mg+37,5mg nên thận trọng khi sử dụng cho người bệnh gan;
  • Thuốc Algotral 37,5mg/325mg nên thận trọng khi sử dụng cho người suy giảm chức năng gan trung bình, chống chỉ định với người suy gan nặng;
  • Thuốc Panalganeffer 500mg nên thận trọng khi sử dụng cho người suy gan;
  • Thuốc Paracetamol 500mg nên thận trọng khi sử dụng cho người suy gan nặng;
  • Thuốc Aspirin 81mg chống chỉ định cho người xơ gan.

Kết luận

Bệnh gan là một bệnh lý nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mỗi người. Với các thông tin được đề cập ở trên, hy vọng bạn đã có thêm kiến thức về việc bệnh gan nên kiêng gì và những lưu ý khi dùng thuốc cho người xơ gan, người suy giảm chức năng gan. Lưu ý rằng đây chỉ là các thông tin tham khảo, người bệnh cần đến cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán chính xác.

Bên cạnh đó, tiện ích Tư vấn khám bệnh qua video của Medpro có đội ngũ bác sĩ nội khoa và chuyên gia dinh dưỡng đến từ các cơ sở y tế hàng đầu toàn quốc, sẵn sàng hỗ trợ tư vấn khám bệnh cho người bệnh gan thông qua cuộc gọi video. Với tiện ích này, người bệnh và gia đình có thể kết nối với chuyên nha ngay tại nhà, tiết kiệm thời gian cũng như chi phí di chuyển. Đồng thời, người bệnh gan và gia đình cũng được tư vấn thực đơn dinh dưỡng chuyên sâu và riêng biệt theo từng tình trạng bệnh lý, giúp quản lý và cải thiện sức khỏe gan một cách hiệu quả.

Đặt lịch Tư vấn khám bệnh qua video trên nền tảng Medpro tại đây: https://medpro.vn/dich-vu-y-te/tu-van-kham-benh-tu-xa

Thông tin tham khảo

1. Tài liệu huấn luyện chuyên môn về sử dụng thuốc cho người suy giảm chức năng gan - Bệnh viện Quân y 7A: http://bvquany7a.vn/ky-thuat/huan-luyen-chuyen-mon-binh-don-thuoc-thang-4-su-dung-thuoc-cho-nguoi-suy-giam-chuc-nang-gan
2. Thông tin về những lưu ý khi sử dụng thuốc cho người bệnh gan - Báo Sức khỏe & Đời sống: https://suckhoedoisong.vn/nhung-luu-y-khi-dung-thuoc-o-nguoi-benh-gan-16986382.htm
3. Tài liệu về chế độ dinh dưỡng cho người bệnh gan - Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh: https://tamanhhospital.vn/benh-gan-nen-an-gi-kieng-gi/